ಉತ್ತರ vs ದಕ್ಷಿಣ – ನಿಜವಾದ ವಿಷಯ ಏನು?
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹಲವರು ಇದನ್ನು “North vs South” ವಿಷಯವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಏನು?
ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಉತ್ತರ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಅಲ್ಲ.
ಬದಲಾಗಿ, Union Territories (UTs) ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಾದದ್ದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಅಂದರೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ.
1951ರ ಭಾರತ vs ಇಂದಿನ ಭಾರತ
1951ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆ ಈಗಿನಂತಿರಲಿಲ್ಲ.
ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳು ತುಂಬಾ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ:
ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿ ಬದಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ
ಭಾಷಾ ಆಧಾರಿತ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ರಚನೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ
1956ರ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ರಚನೆ
1956ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷಾ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಇದರಿಂದ ಇಂದಿನಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ರೂಪ ಬಂದಿದೆ.
ಆದರೆ:
ಕೆಲವು Union Territoriesಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಲೋಕಸಭಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಇರಲಿಲ್ಲ
ಕೆಲವೆಡೆ representation ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು.
📉 ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಬದಲಾವಣೆ
ಈ data ನೋಡಿದರೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ:
ಉತ್ತರ vs ದಕ್ಷಿಣ ಮಾತ್ರ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲ
UTs representation ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳ share ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ
ಇದರಿಂದ overall distribution ಬದಲಾಗಿದೆ
1977ರವರೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ
ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ 1977ರವರೆಗಿನ data ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ಅದರ ನಂತರ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ:
ಕೆಲವು UTಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Daman & Diu ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ UT ಆಗಿದೆ
ಅಂದರೆ:
seats count ಮಾತ್ರ consider ಮಾಡಲಾಗಿದೆ
ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ
ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ
1951 ಮತ್ತು 1957ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎರಡು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಮಯದ data seats ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ, constituencies ಅಲ್ಲ.
ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ:
ಉತ್ತರ vs ದಕ್ಷಿಣ ಮಾತ್ರ ವಿಷಯ ಅಲ್ಲ
ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ರಚನೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ
Union Territories representation ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ
ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೋಡುವುದು ಮುಖ್ಯ